غذای پاک، محصول بومی-محلی، افسانه تا واقعیت

محقق SALLY KUZEMCHAK, MS, RD کارشناس ارشد علوم تغذیه به نقل از webmd

پنج نکته برای تمیزخواری (Clean Eating)

تمیزخواری در فرهنگ نامه کمبریج چنین تعریف شده است که : خوردن فقط غذاهایی که به عنوان خوراک تمیز تلقی می شوند ، خصوصاً مواد غذایی تازه ای که فرآوری نشده اند (با هر نوع فرآوری صنعتی یا شیمیایی)

این اصطلاح در کشور ما با تعاریف غذاهای با منشا طبیعی، تولیدات روستایی، محصول بومی-محلی و… شناخته میشود .

البته باید توجه داشت که این نوع تغذیه با تشکیک روبرو شده است .

ده سال پیش ، ” تمیزخواری ” صرفاً به معنای رعایت قانون پنج ثانیه بود. اکنون این اصطلاح به یکی از بزرگترین مباحث در غذا و مواد غذایی می پردازد.

تفکرات عمومی و باورهای همراه این نگرش جالب است،  به دنبال غذاهای تازه و سالم بودن و توجه به مواد تشکیل دهنده غذا مهمند. اما این اصطلاح و تفکر و نگرش کلی همراه آن همچنان دارای نقص های جدی است چرا که نقایص و مشکلات عدیده داشته و بسیاری از تصورات غلط و سوء تفاهم ها در تفسیر و تعریف آن مشکل سازند.

بنابراین در اینجا به چند نکته که در مورد خوردن تمیزخواری وجود دارد اشاره می گردد:

  1. “تمیزخواری” فاقد یک تعریف واحد است : بر خلاف اصطلاحاتی چون”ارگانیک” یا “کم چربی” که دارای حد و مرز وتعریف رسمی و مشخصند، اصطلاح “تمیز” تعریف رسمی از FDA یا گروه های رسمی و معتبر دیگر ندارد. این یک اصطلاح مبهم است که به نظر می رسد بسته به اینکه شما از چه کسی سوال می کنید ، پاسخ دریافتی متفاوت باشد مثلا برای یک نفر گیاه خوارممکن است فقط گیاه خواری در این تعریف بگنجد. برای دیگری ، محصولاتی در این ردیف قرار می گیرند که از تعدادی محدود مواد تشکیل شده تهیه شده باشند و ممکن است شخص دیگری فکر کند که فقط دستور العمل های بدون گلوتن و لبنیات کاملاً “تمیز” هستند.
  2. “تمیز خواری” به معنای “غذای سالم” نیست: گاهی این اصطلاح مترادف با غذای سالم و مغذی تصور میشود ، اما این دو لزوماً هم معنا و مترادف نیستند. آیا یک شیرینی میوه ای حاوی یک لیوان شربت افرا که در این تعرف می گنجد سالم نیز هست؟ آیا چیپس سیب زمینی “تمیز” که به صورت محلی با روغن نارگیل و نمک دریا ساخته می شوند ، میان وعده ای مناسب، مغذی و سالم برای شما هست؟ دسته بندی غذای “پاک” راهی آسان برای بازاریابان (و ارائه دهندگان غذاهای آنلاین) است تا با تکیه بر این ادعا غذای خود را به عنوان ماده مغذی عرضه کنند. این امر می تواند باعث شود مردم با باور غذای سالم هرینه ای بیشتر برای تهیه غذایی متقبل شوند که بااین نوع تبلیغ احساس می کنند دارای ویژگی منحصر به فرد بیشتری است و بعبارتی اسیر تبلیغات گردند.
  3. هر چیز یک ماده شیمیایی است: بعضی اوقات در تعریف غذای تمیز از اصطلاح “عاری از مواد شیمیایی”استفاده می شود. اما هر چیزی حتی آب نیز یک ماده شیمیایی است. اگر آنچه شما در انتخاب ماده غذایی مدنظر دارید، پرهیز از وجود سموم دفع آفات یا علف کش ها است ، غذاهای ارگانیک معتبر را انتخاب کنید (البته به خاطر داشته باشید که در کشاورزی ارگانیک از سموم دفع آفات و علف کش ها نیز استفاده می شود).
  4. ترکیبات سخت در نامگذاری مواد نشانه مشکل ساز بودن آن نیست : در حالی که همیشه دیدن نام مواد ساده و آشنا برای شما، بر روی لیبل مواد غذایی موجب آسودگی خیال و اطمینان بخش است ، ولی به خاطر داشته باشید که برخی از اصول  و اصطلاحات در نامگذاری  ترکیبات شیمیایی  مواد غذایی دارای نام های پیچیده و شاید هراس انگیز باشند حال آنکه اصطلاح عمومی آن بسیار ساده است، مانند اصطلاح بی کربنات سدیم برای جوش شیرین) و اسید استیک برای سرکه.
  5. تمیز خواری از نظر فرهنگی و جایگاه اجتماعی مصرف کننده نشانه برتری نیست : آنچه در این نوع نگرش به نوعی تبلیغ می گردد این است که، غذا خوردن به روشی معین و در مسیر یک نهضت اجتماعی مشخص شده (اغلب با مدیریتی محدود کنده، سختگیرانه و البته هزینه ساز) از شما شخصی، تمیزتر ، بهتر و با فرهنگی خالص تر میسازد  و كسانی كه به این نهضت نمی پیوندند یا نمی خواهند به این روش غذا بخورند به نوعی در سطحی پایین تر از پیروان این روش قراردارند. عادات غذایی  و روشهای تغذیه هرگز نباید ملاک سنجش اخلاقیات و فرهنگ اجتماعی گردند. شما بسته به عادات غذایی  و روشهای تغذیه خود، خوب یا بد نیستید ، و هیچ غذایی نیز صرفا  خوب و هم بد نیست.

بنابراین دفعه بعد اگر محصول یا دستور العملی با عنوان “تمیز” بومی-محلی، روستایی و … را در اینترنت یا فروشگاهها مشاهده کردید، لحظه ای بیندیشید که آیا این ادعا درست است و ملاک سنجش درستی این ادعا چیست؟ آیا این تفاوت ارزش صرف وقت و هزینه بیشتر را دارد؟ آیا این نوع نگرش و تبلیغ شعور،آگاهی و دانش شما را هدف قرار نداده است ؟

دیدگاهتان را بنویسید